Το 2024, ο πλανήτης έφτιαξε περίπου 225 εκατομμύρια εκατόλιτρα κρασί. Είναι η χαμηλότερη παραγωγή από το 1961 και αντιστοιχεί σε κάπου 30 δισεκατομμύρια φιάλες των 75 cl. Το 2025 έμεινε στα ίδια χαμηλά, γύρω στα 227.
Ο κόσμος πίνει, πράγματι, λιγότερο. Η κατανάλωση έχει πέσει από περίπου 250 εκατομμύρια εκατόλιτρα το 2007 σε περίπου 208 το 2025.
Αυτό που στένεψε είναι το «μαξιλάρι» της αγοράς. Στα τέλη της δεκαετίας του ’90, η παγκόσμια παραγωγή κρασιού ξεπερνούσε κατά μέσο όρο την κατανάλωση κατά 39 εκατομμύρια εκατόλιτρα. Σήμερα, το πλεόνασμα έχει μειωθεί στα περίπου 22 εκατομμύρια, μια υποχώρηση σχεδόν 43%, που δεν φαίνεται να οφείλεται σε τυχαίες διακυμάνσεις.
Αν η παγκόσμια αγορά κρασιού ήταν μια δεξαμενή, το νερό που περίσσευε στον
πάτο έχει σχεδόν στεγνώσει.

Πηγή: OIV – Παγκόσμια παραγωγή και κατανάλωση κρασιού, 1995-2025
Το Μυστήριο της Ευρώπης
Η Ευρώπη έφτιαχνε το 72% του κρασιού του κόσμου το 1995. Για χρόνια, ωστόσο, έχανε σταθερά μερίδιο, γεγονός που απέδιδαν στον Νέο Κόσμο: Χιλή, Αυστραλία, Νότια Αφρική. Κάπου ανάμεσα στο 2004 και το 2011, η πτώση σταμάτησε και από τότε το μερίδιό της σταθεροποιήθηκε γύρω στα δύο τρίτα.
Δεν έφταιγε η αλλαγή του καιρού. Το 2008, η Ευρωπαϊκή Ένωση θέσπισε πρόγραμμα οικονομικών κινήτρων για την εκρίζωση αμπελώνων, με στόχο τον περιορισμό των χρόνιων πλεονασμάτων στην παραγωγή κρασιού. Το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε το 2011, ενώ το 2013, υπό την πίεση του αμπελοοινικού κλάδου, η ΕΕ υπαναχώρησε και από το σχέδιο πλήρους απελευθέρωσης των νέων φυτεύσεων.

Πηγή OIV – Μερίδιο Ευρώπης στην παγκόσμια κατανάλωση κρασιού, 1995-2025
Ο ακριβής χρόνος της αλλαγής δεν είναι ξεκάθαρος στα δεδομένα. Η αλλαγή είναι σίγουρο ότι έγινε, καθώς το έλεγξα διεξοδικά. Και οι αλλαγές στην ευρωπαϊκή πολιτική συμπίπτουν χρονικά με τη μεταβολή που καταγράφεται στα δεδομένα, σε αντίθεση με τις κλιματικές συνθήκες, που δεν φαίνεται να προσφέρουν εξίσου πειστική εξήγηση.

Λιγότερα Αμπέλια και Τώρα Λιγότερη Σοδειά
Η έκταση των αμπελώνων στον κόσμο έχει μειωθεί κατά 8,6% από το 1995. Η πτώση είναι σταθερή, χρονιά με τη χρονιά – δεν υπάρχει καμία αμφιβολία.
Η σοδειά ανά εκτάριο όμως έμενε ουσιαστικά ίδια για δεκαετίες: γύρω στα 35 εκατόλιτρα. Δηλαδή, το κρασί λιγόστευε επειδή υπήρχε λιγότερη γη με αμπέλια, όχι επειδή τα αμπέλια παρήγαν λιγότερο.
Το 2023, το 2024 και το 2025, όμως, η εικόνα άλλαξε. Η απόδοση υποχώρησε στα 32-33 εκατόλιτρα ανά εκτάριο, παραμένοντας για τρία συνεχόμενα χρόνια στα χαμηλότερα επίπεδα που καταγράφονται στα διαθέσιμα δεδομένα. Την ίδια στιγμή, η έκταση των αμπελώνων συνέχισε να συρρικνώνεται.
Για πρώτη φορά, δηλαδή, μειώνονται ταυτόχρονα τόσο η καλλιεργούμενη έκταση όσο και η παραγωγικότητά της. Τρία χρόνια δεν αρκούν για να τεκμηριώσουν μια μακροπρόθεσμη τάση, αποτελούν όμως μια πρώτη ένδειξη που συνάδει με τις προειδοποιήσεις για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην αμπελοκαλλιέργεια.

Τι δεν Ξέρουμε Ακόμα
Τα άρθρα που αποτέλεσαν την αφετηρία αυτής της μελέτης επισημαίνουν ότι η Νότια Ευρώπη και η Καλιφόρνια είναι πιο ευάλωτες στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, η ανάλυση των δεδομένων δεν έδειξε μεγαλύτερη αστάθεια στην οινοπαραγωγή της Γαλλίας, της Ιταλίας, της Ισπανίας, της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και των ΗΠΑ σε σύγκριση με άλλες μεγάλες οινοπαραγωγούς χώρες. Μόνο στη Γαλλία και την Ιταλία καταγράφονται εντονότερες διακυμάνσεις από το 2013 και μετά.
Η ανάλυση επεκτάθηκε και στη συσχέτιση της θερμοκρασίας με την παραγωγή, χρησιμοποιώντας πραγματικά δεδομένα από πέντε χώρες: την Αργεντινή, την Αυστραλία, την Αυστρία, τον Καναδά και τη Χιλή. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι μεγαλύτερες ετήσιες διακυμάνσεις της θερμοκρασίας συνδέονται με αντίστοιχα μεγαλύτερες διακυμάνσεις στην παραγωγή. Ωστόσο, το δείγμα των πέντε χωρών είναι πολύ περιορισμένο για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων, ενώ καμία από αυτές δεν ανήκει στις περιοχές που τα αρχικά άρθρα χαρακτηρίζουν ιδιαίτερα ευάλωτες.
Η εικόνα, ωστόσο, διαφέρει από χώρα σε χώρα. Η Χιλή και η Νέα Ζηλανδία παρουσιάζουν ανοδική πορεία, αλλά με έντονες διακυμάνσεις στην παραγωγή τους, ενώ η Ιταλία και η Γαλλία εμφανίζουν μεγαλύτερη σταθερότητα, ενδεχομένως επειδή η αμπελοκαλλιέργεια εκτείνεται σε πολλές περιοχές με διαφορετικές συνθήκες. Ένα ακόμη ενδιαφέρον εύρημα είναι ότι η πορεία της παραγωγής μιας χώρας τα προηγούμενα χρόνια δεν μας λέει πολλά για την εξέλιξή της κατά την επόμενη πενταετία.
Όσο για τις προβλέψεις, το μοντέλο με την καλύτερη επίδοση εκτιμά ότι η παγκόσμια οινοπαραγωγή θα παραμείνει το 2026 κοντά στα επίπεδα του 2025, περίπου στα 232 εκατομμύρια εκατόλιτρα, με εκτιμώμενο εύρος από 216 έως 250 εκατομμύρια. Πρόκειται, ωστόσο, για πρόβλεψη που αποτυπώνει κυρίως τις ετήσιες διακυμάνσεις της παραγωγής και όχι τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Άρα, θα Eίναι Eκεί το Ποτήρι σου;
Μάλλον ναι. Τα δεδομένα των τελευταίων τριάντα ετών δείχνουν ότι η οινοπαραγωγή περισσότερο μεταβάλλεται παρά εξαφανίζεται: αλλάζει η γεωγραφική της κατανομή και οι συνθήκες που τη διαμορφώνουν. Μέχρι σήμερα, οι πολιτικές αποφάσεις και οι εξελίξεις στην αγορά φαίνεται να έχουν επηρεάσει την πορεία της περισσότερο από τις κλιματικές συνθήκες. Η κλιματική αλλαγή φαίνεται να μπαίνει στο παιχνίδι πιο έντονα μόλις τώρα, με τα πρώτα σημάδια την περίοδο 2023-2025.

Το πιθανότερο, λοιπόν, δεν είναι να δούμε τα ράφια να αδειάζουν από κρασί, αλλά να αλλάζει η προέλευση των κρασιών που βρίσκουμε σε αυτά, την ώρα που η αγορά γίνεται πιο ευάλωτη σε μια κακή χρονιά, καθώς τα περιθώρια απορρόφησης των απωλειών στενεύουν.
Χρειάζεται, ωστόσο, μια σημαντική διευκρίνιση: τα διαθέσιμα δεδομένα δεν μας επιτρέπουν να προβλέψουμε πώς θα διαμορφωθεί η οινοπαραγωγή το 2050. Μας βοηθούν, όμως, να κατανοήσουμε όσα έχουν συμβεί μέχρι σήμερα, αποκαλύπτοντας μια πραγματικότητα πολύ πιο σύνθετη από την απλουστευτική διαπίστωση «το κρασί πεθαίνει».
Διαβάστε επίσης στο Carpe Vinum:
