Τα τελευταία χρόνια, κυρίως μετά την καραντίνα της Covid, παρατηρείται μια έντονη αλλαγή στην παγκόσμια βιομηχανία αλκοόλ. Η κατανάλωση έχει πέσει κατακόρυφα, σε τέτοιο σημείο που μεγάλα οινοποιεία ξερίζωσαν τα αμπέλια τους και ξακουστά αποστακτήρια τράβηξαν χειρόφρενο στην παραγωγή τους.
Οι νέοι παγκοσμίως, με τη γενιά Gen Z (1997-2012) να ηγείται και τους Millennials (1981-1996) να ακολουθούν, σταμάτησαν να πίνουν αλκοόλ για μια σειρά από λόγους. Όμως, πίσω από τους πανηγυρισμούς για έναν πιο υγιή τρόπο ζωής, οι κοινωνιολόγοι ανακαλύπτουν μια πιο περίπλοκη και, ενίοτε, ανησυχητική πραγματικότητα. Τη στενή σχέση ανάμεσα στη μείωση του αλκοόλ και τη μειωμένη κοινωνικοποίηση.
Το Αλκοόλ ως «Κοινωνικό Λιπαντικό»
Για αιώνες το αλκοόλ λειτουργεί ως το απόλυτο κοινωνικό λιπαντικό. Μειώνει τις αναστολές, απαλύνει το κοινωνικό άγχος και διευκολύνει τη σύνδεση μεταξύ των ανθρώπων. Οι πιο παλιοί από εμάς θυμόμαστε τα μεγάλα οικογενειακά κυριακάτικα τραπέζια, το καθιερωμένο ποτό της Πέμπτης με φίλους, –ή «μικρό Σάββατο», όπως συνηθίζαμε να το αποκαλούμε–, τα ρομαντικά ραντεβού με ένα ποτήρι κρασί στο χέρι, και φυσικά τη σαββατιάτικη έξοδο που την προγραμματίζαμε όλη την εβδομάδα.
Σε κοινωνίες όπως η δική μας, η διασκέδαση, η γιορτή και εν γένει η κοινωνικοποίηση ήταν άρρηκτα συνδεδεμένες με ένα γεμάτο ποτήρι.

Γιατί Μειώνεται η Κατανάλωση Αλκοόλ
Υπάρχουν αρκετοί λόγοι για τους οποίους έχει πέσει κατακόρυφα η κατανάλωση αλκοόλ παγκοσμίως, κατά τη γνώμη μου όμως μπορούν να συνοψιστούν στους εξής δύο.
Ο πρώτος λόγος είναι η σωματική υγεία και ευεξία. Η ενημέρωση για τις επιπτώσεις της αυξημένης και μακροχρόνιας κατανάλωσης του αλκοόλ στον οργανισμό, όπως η πρόκληση καρδιαγγειακών προβλημάτων, η χρόνια επιβάρυνση του συκωτιού και ο κίνδυνος εμφάνισης διάφορων μορφών καρκίνου, στρέφει όλο και περισσότερους ανθρώπους στην υιοθέτηση μιας πιο υγιούς στάσης ζωής. Οι σύγχρονες επιστημονικές μελέτες που επιβεβαιώνουν τη βλαβερή του επίδραση στην υγεία και την καθημερινή ευεξία γίνονται πλέον όλο και περισσότερες.
Οι οικονομικοί λόγοι είναι επίσης βασικός παράγοντας. Η συνεχιζόμενη οικονομική πίεση, η γενικευμένη ακρίβεια και η κατακόρυφη αύξηση των τιμών στα αλκοολούχα ποτά και στις υπηρεσίες εστίασης μετατρέπουν πλέον αυτή τη διασκέδαση σε απρόσιτη πολυτέλεια. Το κύμα ανατιμήσεων αναγκάζει τη νέα γενιά να περιορίσει δραστικά τις συχνές εξόδους και να αναζητήσει πιο οικονομικές και εναλλακτικές μορφές ψυχαγωγίας. Κατά συνέπεια, η κατανάλωση αλκοόλ υποχωρεί, καθώς προτεραιότητα γίνεται η προστασία του περιορισμένου μηνιαίου budget από μη αναγκαία για την επιβίωση έξοδα.
Πίνουμε Λιγότερο Επειδή Είμαστε Μόνοι
Υπάρχει όμως και ένας τρίτος, πιο σκοτεινός λόγος. Πολλοί κοινωνιολόγοι και μεγάλα διεθνή μέσα ενημέρωσης, όπως το USA Today και οι Washington Times, θέτουν ένα καίριο ερώτημα: μήπως η μείωση του αλκοόλ είναι το σύμπτωμα της μειωμένης κοινωνικοποίησης και της απομόνωσης που χαρακτηρίζει την εποχή μας;

Οι νεότερες γενιές περνούν αποδεδειγμένα πολύ λιγότερο χρόνο έξω με φίλους σε σχέση με τις προηγούμενες δεκαετίες. Η ραγδαία κυριαρχία του ψηφιακού κόσμου και η καθολική ενσωμάτωση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην καθημερινότητα έχουν μεταβάλει ριζικά το παραδοσιακό μοντέλο της ανθρώπινης επικοινωνίας.
Οι ζωντανές συναντήσεις, οι οποίες κάποτε αποτελούσαν τον βασικό τρόπο κοινωνικοποίησης, αντικαθίστανται πλέον συστηματικά από το ασταμάτητο chat, τις βιντεοκλήσεις και την ανταλλαγή μηνυμάτων μέσα από τις οθόνες των κινητών τηλεφώνων. Αυτή η νέα ψηφιακή πραγματικότητα επιτρέπει μεν στους ανθρώπους να διατηρούν επαφή με τον κοινωνικό τους κύκλο ανά πάσα ώρα και στιγμή, αλλά ταυτόχρονα μειώνει την ανάγκη για face to face συναναστροφή.
Αυτή η μετατόπιση έχει ενισχύσει σημαντικά την τάση για απομόνωση στο σπίτι, το οποίο πλέον αντιμετωπίζεται και ως πολυχώρος ψυχαγωγίας, επικοινωνίας και εργασίας. Η άνεση του σπιτιού, σε συνδυασμό με την απεριόριστη πρόσβαση σε ψηφιακό περιεχόμενο και streaming πλατφόρμες, καθιστά την επιλογή της παραμονής εντός σπιτιού πολύ πιο ελκυστική σε σχέση με το παρελθόν.
Παν Μέτρον Άριστον
Η μείωση του αλκοόλ είναι αναμφισβήτητα ένα θετικό βήμα για τη δημόσια υγεία και τη σωματική ευεξία. Ωστόσο, την ίδια στιγμή, αναδεικνύει και ένα βαθύ, ανησυχητικό κενό στη δομή της σύγχρονης κοινωνίας. Τη μείωση της αυθεντικής, διά ζώσης κοινωνικοποίησης. Ίσως λοιπόν βρισκόμαστε σε ένα κομβικό σημείο όπου πρέπει να μάθουμε ξανά από την αρχή πώς να συνδεόμαστε ουσιαστικά, πώς να φλερτάρουμε χωρίς ψηφιακά φίλτρα, πώς να γελάμε αυθόρμητα και πώς να χαλαρώνουμε αληθινά.
Παραδοσιακές και πολύτιμες συνήθειες, όπως τα μεγάλα οικογενειακά τραπέζια, οι αυθόρμητες έξοδοι με φίλους για ουσιαστική συναναστροφή, τα ρομαντικά ραντεβού και η συλλογική διασκέδαση δεν αποτελούν απλές μορφές ψυχαγωγίας, αλλά απολύτως αναγκαία αντίδοτα στην απομόνωση και θεμέλια για την ψυχική σταθερότητα του ατόμου.
Προσωπικά, πίνω μόνος μου στο σπίτι μόνο για ανάγκες γευσιγνωσίας. Βρίσκω απείρως πιο απολαυστικό να μοιραστώ μια φιάλη κρασί με φίλους και συγγενείς, όπως και ένα ωραίο ουίσκι με κάποιον ή κάποια που έχει την ίδια τρέλα με εμένα. Αυτός είναι άλλωστε και ο σκοπός του καλού αλκοόλ, να μοιράζεται και να ενώνει.
Cheers, lads and lassies! 🥂
Διαβάστε επίσης στο Carpe Vinum:
